Η οργή που συσσωρεύεται στους ελεύθερους επαγγελματίες και τους μικρομεσαίους όλης της χώρας δεν θυμίζει πλέον απλή κοινωνική δυσαρέσκεια. Θυμίζει πολιτική έκρηξη που περιμένει την ώρα της κάλπης για να εκφραστεί. Για χρόνια, οι άνθρωποι της μικρής αγοράς, τα οικογενειακά μαγαζιά, οι βιοτέχνες, οι αυτοαπασχολούμενοι και οι μικρές επιχειρήσεις αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας. Αυτοί κράτησαν όρθια την επαρχία, αυτοί δημιούργησαν εκατομμύρια θέσεις εργασίας, αυτοί στήριξαν κοινωνίες ολόκληρες όταν το κράτος απουσίαζε. Και όμως σήμερα αισθάνονται στοχοποιημένοι, οικονομικά εξαντλημένοι και πολιτικά προδομένοι.
Η μνημονιακή περίοδος χτύπησε αλύπητα τον κόσμο της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας. Οι κυβερνήσεις πέρασαν πάνω από τους επαγγελματίες με φόρους, εισφορές και αλλεπάλληλες επιβαρύνσεις που εξαφάνισαν αποθεματικά και διέλυσαν χιλιάδες επιχειρήσεις. Η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα, με τις πολιτικές και ιδιαίτερα με το ασφαλιστικό πλαίσιο Κατρούγκαλου, θεωρήθηκε από πολλούς επαγγελματίες ως το τελειωτικό χτύπημα σε έναν ήδη πληγωμένο κόσμο. Και πριν προλάβει η αγορά να ανασάνει, ήρθε η πανδημία να διαλύσει ό,τι είχε απομείνει από τη ρευστότητα και την ψυχολογία της μικρής επιχειρηματικότητας.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η σημερινή κυβέρνηση εμφανίστηκε υποσχόμενη ανάσες, ελαφρύνσεις και αποκατάσταση της σχέσης με τη μεσαία τάξη. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες τη στήριξαν μαζικά, πιστεύοντας ότι θα έβαζε τέλος στη φορολογική ασφυξία και στον διαρκή πόλεμο κατά της μικρής αγοράς. Όμως, ειδικά στη δεύτερη τετραετία, το κλίμα άλλαξε δραματικά. Τα τεκμήρια, η αίσθηση οριζόντιας στοχοποίησης, η διαρκής ψηφιακή πίεση, οι πλατφόρμες, οι υποχρεώσεις, τα ηλεκτρονικά βιβλία, οι έλεγχοι και τα εξοντωτικά πρόστιμα δημιούργησαν την πεποίθηση ότι το κράτος αντιμετωπίζει τον μικρό επαγγελματία ως εν δυνάμει παραβάτη.
Στην αγορά κυριαρχεί πλέον η αίσθηση ότι η κυβέρνηση όχι μόνο δεν στήριξε τους μικρομεσαίους, αλλά τους αντιμετώπισε σχεδόν ως εχθρούς. Εκπρόσωποι επαγγελματικών φορέων, εμπορικών συλλόγων και επιμελητηρίων μιλούν δημόσια για μία από τις πιο επιθετικές πολιτικές απέναντι στους αυτοαπασχολούμενους των τελευταίων δεκαετιών. Η εικόνα ενός κράτους που κυνηγά τον μικρό, ενώ αφήνει ανέγγιχτους τους ισχυρούς, έχει παγιωθεί σε μεγάλα τμήματα της αγοράς.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αγανάκτηση για το Ταμείο Ανάκαμψης. Η μικρομεσαία αγορά αισθάνεται ότι έμεινε θεατής σε ένα τεράστιο χρηματοδοτικό πακέτο που διοχετεύτηκε κυρίως σε μεγάλους ομίλους και ισχυρά οικονομικά συμφέροντα. Στην πραγματική αγορά, στα μικρά μαγαζιά των πόλεων και της περιφέρειας, ελάχιστα έφτασαν. Οι ίδιοι οι επαγγελματίες λένε ότι ούτε το 5% των πόρων δεν διαχύθηκε ουσιαστικά στην καθημερινή οικονομική δραστηριότητα. Και την ίδια ώρα, μέσα από “θεόπνευστα” δημοσιεύματα και στοχευμένη ρητορική, παρουσιάζονται συλλήβδην ως φοροφυγάδες, λες και η ελληνική οικονομία καταστράφηκε από τον μικρό επαγγελματία της γειτονιάς.
Στη Θράκη, το πρόβλημα αποκτά ακόμη πιο δραματικά χαρακτηριστικά. Η γεωγραφική απόσταση από το κέντρο, η αποδυνάμωση της αγοράς, η κρίση στον αγροτικό κόσμο και η διαρκής συρρίκνωση της κατανάλωσης δημιουργούν ασφυκτικές συνθήκες. Στην Κομοτηνή και συνολικά στη Θράκη, ο επαγγελματίας δεν παλεύει μόνο με την εφορία και τα λειτουργικά έξοδα. Παλεύει με την εγκατάλειψη, την πληθυσμιακή αιμορραγία και την αίσθηση ότι η περιφέρεια έχει αφεθεί στην τύχη της. Οι μικρές επιχειρήσεις κλείνουν η μία μετά την άλλη και όσοι παραμένουν ανοιχτοί το κάνουν συχνά με δανεικά, χρέη και προσωπικές θυσίες.
Ακόμη και οι εκδηλώσεις των επιμελητηρίων στην Κομοτηνή και τη Ροδόπη αποτυπώνουν το βαρύ κλίμα. Η συμμετοχή είναι πλέον απογοητευτική. Οι επαγγελματίες κουράστηκαν να ακούν διαπιστώσεις, ευχολόγια και αόριστες υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα. Η αγορά δεν ζητά άλλες ημερίδες και άλλες φωτογραφίες. Ζητά επιβίωση. Ζητά πραγματική πολιτική αλλαγή απέναντι σε μια κατάσταση που θεωρεί ότι την οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε λουκέτα και οικονομική εξόντωση.
Οι εκλογές πλησιάζουν και στον κόσμο των ελεύθερων επαγγελματιών η φράση “έρχεται η ώρα του ταμείου” ακούγεται όλο και περισσότερο. Το επικείμενο κυβερνητικό μαύρισμα θεωρείται από πολλούς σχεδόν αναπόφευκτο. Η εκλογική μετατόπιση ήδη καταγράφεται στις συζητήσεις της αγοράς, με μεγάλο κομμάτι επαγγελματιών να αναζητά τιμωρητικές επιλογές, πολλές από αυτές δεξιότερα της Nέας Δημοκρατίας . Για μια κοινωνική τάξη που αισθάνεται ότι σήκωσε τη χώρα στις πλάτες της και τελικά βρέθηκε στο στόχαστρο, η κάλπη δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως πολιτική διαδικασία αλλά ως πράξη οργής και εκδίκησης.
